Montessori ở nhà: Làm cách nào để dạy con phép lịch sự?

Updated: Mar 19, 2019

Hơn tất cả những điều khác, triết lý mà các cô giáo Montessori gọi là "grace and courtersy" (duyên dáng và nhã nhặn) là trái tim của mọi lớp học Montessori. Đây là nền tảng tạo nên một cộng đồng, và là một điều mà chính bố mẹ có thể dễ dàng áp dụng tại nhà. 


Hiểu một cách đơn giản, "grace and courtesy" (duyên dáng và nhã nhặn) chính là cách mà mọi người vẫn hay nói về cách cư xử. Nhưng thật ra, còn nhiều điều ẩn chứa trong cụm từ này. Đó là cách chúng ta dạy trẻ quy tắc giao tiếp xã hội và đưa cho chúng công cụng để thành công trong cuộc sống. 


Ở lớp học Montessori, chúng tôi dạy "duyên dáng và nhã nhặn" thông qua các bài học cá nhân và bài học nhóm, làm mẫu các hành động, và nhắc nhở trẻ bằng nhiều cách khác nhau. 


Các bạn nhỏ ở Choco House học xếp giày dép

Những bài học duyên dáng và nhã nhặn


Khi trẻ đẩy ai đó ra hoặc gọi ré lên "Mẹ! Mẹ!" lúc bạn đang mải nghe điện thoại, theo một cách tự nhiên bạn sẽ nổi giận vì hành động có phần "mất lịch sự" của con. Đúng vậy, con đang hành xử không nhã nhặn chút nào, nhưng điều đó xuất phát từ việc con không biết làm thế nào để cư xử nhã nhặn. 


Nên bố mẹ hãy bình tĩnh lại, tự nhắc nhở mình rằng trẻ cần những bài học về cách cư xử đúng. Trẻ cần bắt đầu những bài học từ việc nói "Xin lỗi" thay vì xô đẩy, hay việc không phá rối khi mẹ nghe điện thoại mà chờ đợi sự chú ý của mẹ. Trẻ cần những bài học về tương tác xã hội đơn giản mà bố mẹ thường bỏ qua. 


Trong lớp học Montessori, bài học thường được dạy bằng cách nhập vai. Một cô giáo sẽ giải thích những gì cô nhìn thấy, từ đó cô miêu tả cách đúng để giải quyết vấn đề, và nhập vai cùng một cô giáo khác. Sau đó trẻ có cơ hội thực hành bài học đó. 


Để tôi đưa ra ví dụ cho bố mẹ xem, khi tôi nhận thấy trên sân chơi, có những trẻ cảm thấy lạc lõng, tôi sẽ dạy trẻ bài học "duyên dáng và nhã nhặn" vào ngày hôm sau. Chủ đề của bài học là cách để hỏi xin vào chơi cùng các bạn và cách trả lời có hoặc không trước lời đề nghị đó. 


Khi đưa ra các bài học về cách ứng xử, điều quan trọng là thời điểm thích hợp. Nếu tôi cố gắng can thiệp vào cuộc tranh cãi dưới sân chơi và đưa ra bài học vào thời điểm đó, trẻ sẽ không thể nhân biết được lời nhắn nhủ khi bị cảm xúc chi phối. 


Khi con ở nhà cũng vậy. Nếu bố mẹ muốn con biết cách chấp nhận hoặc từ chối lời mời chơi của anh chị em, đừng cố thử khi trẻ đã bắt đầu cãi vã. Hãy chọn một thời điểm bình tĩnh và trung lập khi trẻ thực sự có thể "lắng nghe" bạn. 


Những ví dụ của bài học duyên dáng và nhã nhặn mà cô giáo Montessori đưa ra ở lớp: 

- Cách chào cô giáo

- Chấp nhận hoặc từ chối một lời mời

- Cách mời ai đó trong bữa ăn

- Đợi cô giáo

- Cách đi qua ai đó mà không va chạm

- Nhìn ai đó làm việc mà không làm phiền họ


Đó chỉ là một vài bài học mà tôi đưa ra, những bài học về sự duyên dáng và nhã nhặn trong cách ứng xử có thể được dạy về bất kì một tương tác xã hội hoặc cách tương tác trong một cộng đồng mà trẻ cần sự giúp đỡ để hiểu và áp dụng. 


Làm mẫu


Làm mẫu hành động hoặc cách ứng xử mà chúng ta muốn nhìn thấy từ trẻ cũng quan trọng như bất kì bài học nào mà trẻ được học. 


Nếu tôi dặn trẻ hãy nói chuyện tôn trọng người khác, nhưng bạn nhỏ lại thấy tôi nói chuyện cộc cằn với đồng nghiệp thì bài học đó trở nên hoàn toàn vô nghĩa. 


Chúng ta đều biết rằng trẻ nhìn và nghe mọi thứ chúng ta nói và làm. Điều ấy tương đồng với rất nhiều áp lực đặt lên vai bố mẹ. 


Chúng ta đều phạm sai lầm, và đôi khi điều đó xảy ra trước mắt trẻ. Nếu bạn ước rằng bạn đã xử lý một sự việc một cách khác đi, hãy nói điều đó với con. Bạn sẽ nói rằng, "Mẹ đã mất kiên nhẫn với bác tài hôm nọ bởi vì mẹ sợ bác ấy lái ẩu và sẽ nguy hiểm đến chúng ta. Mẹ không nên quát bác ấy. Lần sau mẹ sẽ đổi làn đường để không đi gần bác ấy." 


Làm mẫu bằng việc nhìn nhận lại hành động của mình cũng có ích như cách bố mẹ làm mẫu bằng hành động thực tế trong đời sống hàng ngày. 


Nhắc nhở con 


Một khi bạn đã dạy con và làm mẫu hành động, trẻ vẫn cần sự nhắc nhở để hình thành thói quen cư xử văn minh. 


Đôi lúc sẽ rất dễ để bỏ qua lần phạm lỗi của con, nhất là lúc bạn quá mệt và không muốn tranh cãi với con. 


Cách hiệu quả nhất để trẻ tiếp nhận một thói quen mới, là nhắc nhở thường xuyên. 

Sử dụng việc nhắc nhở bằng một từ nào đó, hoặc ra hiệu bằng tay, để bạn củng cố hành động bạn muốn con làm mà không làm con cảm giác rằng bạn cằn nhằn. 


Ví dụ như khi có nhiều trẻ ở trường cần nhắc nhở đẩy ghế vào khi đứng dậy. Tôi sẽ nói "ghế" hoặc chạm vào ghế mà không nói gì khi tôi nhìn trẻ. Không nhất thiết phải nhắc đi nhắc lại các quy tắc. Trẻ biết điều đó, chúng chỉ quên thôi. Một lời nhắc nhở một từ sẽ không giống như bài giảng và không gây nên cuộc tranh cãi. 


Thử áp dụng tại nhà 


Nhà là một nơi lý tưởng để thực hành cách ứng xử duyên dáng và nhã nhặn! Những trường hợp như trong bữa ăn, mời bạn đến nhà, là một cơ hội tuyệt vời để trẻ thực hành kĩ năng xã hội. 


Trước khi trẻ gặp phải tình huống ứng xử mới, bố mẹ hãy thử nói qua về khả năng tình huống con trải qua và cách để giải quyết tình huống đó. 


Ví dụ như khi bạn mời ai đó đến nhà mà con chưa từng gặp, hãy dạy con một bài học nhỏ về cách giới thiệu bản thân. Hãy để con thực hành với bạn, từ đó con sẽ sẵn sàng khi người bạn của bố mẹ đến thăm. 


Trước bữa ăn tối, hãy dạy con một bài học về cách hỏi mọi người chuyển đồ ăn và xin lỗi nếu không cần. Bố mẹ có thể thử nhập vai vào tình huống cùng con để con có cơ hội thực hành. 


Một bài ví dụ khác về bài tập duyên dáng và nhã nhặn mà bố mẹ có thể dạy con: 


- Cách giữ trật tự trong thư viện

- Cách dọn đồ ăn khi con làm đổ, cách hỏi bố mẹ khi bố mẹ đang nghe điện thoại

- Cách mời bạn bè, cách giải quyết cuộc cãi vã với anh chị em 

- Cách xin lỗi chân thành

- Cách đợi đến lượt, cách giới thiệu bản thân

- Cách từ chối một lời mời

- Cách nói cảm ơn khi nhận được quà

- Cách đề nghị giúp đỡ ai đó 


Sự giúp đỡ của bố mẹ, cùng với sự kiên nhẫn giúp con trở thành một người văn minh và cải thiện bản thân trong các tình huống tại nhà và khi ra ngoài xã hội. 



Tác giả: Christina Clemer | Cô Christina là cô giáo Montessori dạy trẻ từ 3-6 tuổi, cô nhận chứng chỉ từ American Montessori Society (Tổ chức Montessori tại Mỹ). Cô viết blog về hành trình làm mẹ Montessori của mình tại: http://montessoriishmom.com/


Nguồn: Motherly

Chuyển ngữ: Choco House

0 comments