Sức ảnh hưởng của văn hóa đến cách nuôi dạy con

Updated: Jan 29, 2019

Bài dịch được chuyển ngữ từ bài viết tiếng Anh "How cultures around the world think about parenting" trên trang website của tổ chức truyền thông đại chúng TED.

Bố mẹ ở Mỹ có thể học được gì từ đất nước và văn hóa khác khi nuôi dạy con cái? Hãy cùng đi tới Nhật Bản, Na Uy, và Tây Ban Nha để xem cách bố mẹ ở đây nuôi dạy con cùng vai trò của văn hóa ảnh hưởng đến khác biệt trong cách nuôi nấng con tại các đất nước.


Nếu bắt gặp cảnh tượng chồng sách chủ đề nuôi dạy con tại một hiệu sách ở Mỹ, người ta phần nào hiểu cuộc khủng hoảng mà bậc cha mẹ ở đây đang phải đối mặt. Cha mẹ rối rắm không biết mình nên làm gì. Dù thiếu tự tin và hổng kiến thức, nhiều cha mẹ Mỹ vẫn một mực tin rằng những quyết định của họ gây dựng nên tương lai cho con. Cha mẹ tìm lời khuyên từ chuyên gia trong ngành để đạt được "một điều" duy nhất: nuôi dưỡng một con người hạnh phúc nhất, một cá nhân thành đạt nhất, và một người lãnh đạo sáng giá nhất cho tương lai.


Nhưng liệu có nguy cơ gì trong việc nghĩ rằng có "duy nhất chỉ một" cách đúng nhất để nuôi dạy con cái? Cách chúng ta nuôi dạy con bị ảnh hưởng bởi yếu tố văn hóa như thế nào? Điều đó biểu lộ điều cốt yếu gì trong con người và một quốc gia? 


"Người Mỹ không làm theo kịch bản", tác giả của cuốn "All Joy and No Fun: The Paradox of Modern Parenhood" (Tạm dịch: Toàn hạnh phúc và không niềm vui: Nghịch lý nuôi dạy con thời hiện đại) Jennifer Senior đã nói như vậy. Cô có bài thuyết trình TED Talk với chủ đề "For parents, happiness is a very high bar" (Tạm dịch: Với bố mẹ, hạnh phúc là điều xa vời). Theo Senior, "Chúng ta tin tằng chúng ta có thể khởi tạo tương lai, cơ hội, và ngay cả hình tượng con chúng ta sẽ trở thành. Điều đó nghe rất cuốn hút nhưng sự thật thì bủa vây nhiều vấn đề."


Trong quá trình thực hiện cuốn sách của mình, cô Senior đã phỏng vấn nhiều bà mẹ về việc họ tìm đến ai để nhận lời khuyên dạy con, câu trả lời của họ có bạn bè, website, và sách. Không ai trong số bà mẹ được hỏi tìm đến mẹ của mình để tìm lời khuyên. Họ luôn chạy theo chiến lược nuôi dạy con hiện đại nhất với mục đích để con đạt nhiều thành tựu trong tương lai. 


Nói cách khác, đó điều thể hiện tính "Mỹ", niềm tin rằng tương lai là một điều không tưởng và không thể lường trước khiến các bậc phụ huynh điên đầu. Senior nhắc lại câu nói của Margaret Mead năm 1942 rằng: Ở Mỹ, những đứa trẻ cũng bị cuốn theo dòng sự kiện của năm. "Bạn không thấy cơn "sốt" này ở nơi khác trên thế giới," tác giả của cuốn "Parenting Without Borders: Surprising Lessons Parents Around the World Can Teach Us," (Tạm dịch: Nuôi con không biên giới: Những bài học đáng quý phụ huynh trên khắp thế giới dạy cho chúng ta). "Mọi người cần hiểu rằng luôn có cách để giải quyết vấn đề."


Ở Na Uy, tuổi thơ của con được "thể chế hóa", theo lời một xã hội học và kinh tế Margunn Bjorholt. Thực tế, nhiều trẻ đến trung tâm trông trẻ của nhà nước từ lúc 1 tuổi  và sau đó đến trường tham gia các hoạt động (bố mẹ được 1 năm nghỉ theo chế độ để nuôi con trong vòng 1 năm). 


Na Uy tin rằng trung tâm trông trẻ từ khi còn nhỏ là phương án tốt cho trẻ. Ở đó, phương pháp phần nào phản ánh mối quan tâm của đất nước trong không gian thiên nhiên bên ngoài. Kể cả khi ở Oslo, khi chất lượng không khi trong nhà trong lành hơn, và kể cả mùa đông Bắc Âu Scandinavian, trẻ vẫn mặc ấm và ngồi chiếc xe đẩy đi ra ngoài. 


Nghe có kì lạ không? Điều đó đều xuất phát từ đặc trưng văn hóa. Ở Nhật, nơi Gross-Loh sống, cô để cô con gái 4 tuổi cùng với chị gái 7 tuổi và anh trai 11 tuổi đi ra ngoài mà không có người lớn trông nom. Những đứa trẻ của cô không ngại mà đi tàu điện ngầm Tokyo và dạo bước trên phố đông người, giống như những người bạn Nhật Bản của chúng. Nhưng khi quay về Mỹ, Gross-Loh không cho phép con làm điều tương tự. "Nếu tôi cho phép tự do ngoài đường như vậy ở Mỹ, không chỉ tôi bị chỉ trích và nhìn ngó. Ai đó sẽ gọi Dịch vụ xã hội bảo vệ trẻ em và tố cáo tôi."


Ở Nhật và Na Uy, bố mẹ tập trung xây dựng tính độc lập cho con. Trẻ tự lập từ sớm, từ việc đi bộ tới trường hoặc đi xem phim. Các nước Bắc Âu Scandinavia (Đan Mạch, Na Uy và Thụy Điển) chú trọng mối quan hệ dân chủ giữa bố mẹ và con cái. Ở Thụy Điển, các quyền của trẻ rất quan trọng. Ví dụ, trẻ có quyền chạm vào cơ thể của bố mẹ để được vỗ về, vì vậy, trẻ em được quyền vào phòng và ngủ cùng bố mẹ. Nếu bố mẹ không cho phép, họ đang phớt lờ quyền của trẻ và trở thành bậc phụ huynh sao lãng trách nhiệm của mình. 


Ở Châu Á, trẻ ngủ cùng thành viên trong gia đình xuyên suốt tuổi thơ là một điều phổ biến. Bố mẹ người Hàn Quốc dành nhiều thời gian vỗ về con và thể hiện cử chỉ yêu thương. Nhưng trong gia đình, việc ngoan ngoãn nghe lời là mấu chốt, không phải tính dân chủ. 

Trong truyền thống của người Do Thái, Wendy Mogel, nhà tâm lý học, tác giả của cuốn "The Blessing of a B Minus: Using Jewish Teaching to Raise Resilient Teenagers" (Tạm dịch: Sự may mắn của điểm B-: Áp dụng cách giảng dạy Do Thái để nuôi dậy những thiếu niên kiên cường), cho rằng giá trị giáo dục trong bộ truyền kinh Do Thái truyền lại rằng mỗi cha mẹ đều có trách nhiệm dạy con biết bơi. "Chúng ta phải nuôi dạy con để con có thể rời khỏi bố mẹ," theo Wendy Mogel. "Chúng cần phát triển khả năng độc lập, tài xoay xở, và sự kiên cường. Đó là một thử thách, bởi để đạt được điều đó, chúng ta phải cho phép trẻ phạm lỗi."


Điều này quả là một khó khăn lớn với bậc cha mẹ Mỹ. "Bố mẹ thường lo lắng những vấn đề lớn như biến đổi khí hậu, băng tan chảy, kinh tế trì tệ, bạo lực tràn lan, hay cơ hội học đại học," Mogel giải thích. "Và vì họ không thể kiểm soát điều ấy, họ đặt hết nỗi lo lắng đó vào thứ họ có thể kiểm soát và điều chỉnh, đó chính là con cái của mình."


Bậc phụ huynh Mỹ rất tập trung vào nhiệm vụ chắc chắn rằng tài năng của con được hoạch định sẵn để tối đa thành công. Sara Harkness, giáo sư trong khoa Phát triển con người và Nghiên cứu gia đình tại đại học Connecticut, đồng thời là nhà nghiên cứu đi đầu trong chủ đề nuôi dạy con và văn hóa, nêu ra thực tế 25% trong cách mô tả của bậc phụ huynh Mỹ đều bao hàm các từ "thông minh," "xuất chúng," và "vượt trội." Cảm giác cần phải thúc đẩy con để tối đa tiềm năng đều bắt nguồn từ nỗi sợ hãi rằng con sẽ thất bại trong một thế giới đầy cạnh tranh, nơi mà ở đó con không thể trông chờ vào những điều bố mẹ đã nhờ cậy vào." 


Điều đó cũng phần nào tương tự với các nước Châu Á, nơi mà việc nuôi dạy con từ lúc còn nhỏ đặc biệt xoanh quanh thành tích học tập và khả năng đỗ đại học. Một bà mẹ người Hàn Quốc mà giáo sư Harkness phỏng vấn đã cho con của bà nghe băng đĩa tiếng Anh từ khi mới 2 tuổi, bà nói "không bao giờ quá sớm để bắt đầu". Vai trò thiết yếu của cha mẹ là những nhà giáo dục, và vai trò của con trẻ là tôn trọng và đền đáp công ơn của cha mẹ. Ở Hà Lan, chỉ 10% bậc phụ huynh dùng từ khóa "thông minh" để miêu tả con cái của mình. Bố mẹ người Hà Lan đặc biệt tin rằng không nên ép buộc con của họ. "Mọi người nói về chuyện chị họ có bằng Tiến sĩ nhưng lại rất mệt mỏi khi không tìm được việc làm tại trường đại học, và khuyên bạn không nên dạy con đọc trước khi đến trường, bởi vì điều đó làm con chán nản khi đi học và không thể kết bạn," giáo sư Harkness giải thích. Đó cũng là lý do vì sao, một thời khóa biểu hợp lý giữa việc nghỉ ngơi, ăn uống, và môi trường trong lành là những ưu tiên hàng đầu của bố mẹ Hà Lan. 


Ở Tây Ban Nha, gia đình chú trọng vào yếu tố xã hội và tương tác con người trong quá trình phát triển của trẻ, bố mẹ rất choáng khi con lên giường lúc 6:30 tối và ngủ li bì cả ngày thay vì tương tác và tham gia hoạt động gia đình vào buổi tối. "Họ rất sợ hãi khi nghĩ đến cảnh tượng đấy. Con cái của họ sẽ đi ngủ vào lúc 10:00 tối," theo giáo sư Harkness.


Ở Mỹ, bậc cha mẹ cùng một lúc muốn trở thành cha mẹ kiểu Hàn Quốc, Hà Lan, Nhật Bản, Do Thái, Na Uy, và Tây Ban Nha. "Điều độc đáo với chúng ta là mong muốn con luôn được hạnh phúc, không buồn phiền, và luôn có thành tích. Đó là những giá trị tương khắc với nhau."


Ước muốn Mỹ đang lan rộng. Ngày càng có sự nhận biết về khan hiếm tài nguyên, biến đổi xã hội, và áp lực cho các bậc phụ huynh phải hành động với vai trò của mình. Ở Đài Loan, cuốn sách nuôi dạy con nổi tiếng nhất được chuyển ngữ từ hướng dẫn nuôi con của Mỹ. Sự lo lắng của bố mẹ là một sản phẩm tồi tệ để "xuất khẩu". Thay vào đó, "chúng ta cần học từ cha mẹ ở các đất nước khác và nhận ra rằng có nhiều cách thành công để nuôi dạy con," theo giáo dư Harkness.


Sự đa dạng trong việc nuôi dạy con cần là một tài nguyên "giải phóng" chứ không phải là cách lây lan áp lực. Đồng ý kiến với quan điểm này, Gross Loh cho rằng "Đó là sự giải phóng khi biết rằng không có một cách tiêu chuẩn duy nhất trong việc nuôi dạy con. Điều đó cho tôi không gian để con tôi có thể lớn lên và trở thành người mà con muốn."


Mỹ là nơi các gia đình nhập cư hạ cánh cùng giá trị truyền thông của họ từ khắp thế giới, cơ hội để sàng lọc và học hỏi. Cha mẹ Mỹ có thể tự do nuôi dạy con không theo "đường lối" nào như họ vẫn làm khi cảm thấy cần thiết, dựa vào truyền thống văn hóa và lý thuyết hiện đại. Liệu họ có làm thế không? Câu trả lời và quyền quyết định nằm ở trẻ em, những hy vọng của tương lai.

Nguồn: How cultures around the world think about parenting

0 comments

Địa chỉ: P01-03, Khu Văn Phòng Tầng 2, T6, Khu Đô Thị Times City, 458 Minh Khai, HN

 Điện thoại: 099 399 6456 (Hotline)

©2018 by Choco House

  • Facebook - White Circle
  • YouTube - White Circle
This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now